Onze kinderen groeien op in een digitale wereld. En dat kan verrekt lastig zijn, want schermen hebben een magische aantrekkingskracht. Waarom is het zo moeilijk om te stoppen met gamen en scrollen? En hoe begeleid je je kind zonder steeds in een strijd te belanden?
Tekst: Marleen Barends
“Nog vijf minuten! Ik heb net een Hypercharge te pakken!” roept mijn zoon Tom (10) vanaf de bank. Ik zucht, want ik weet al hoe dit verdergaat. Over vijf minuten moet ik opnieuw vragen of hij wil stoppen en krijg ik dezelfde uitstellende reactie. Daarna volgen er waarschijnlijk een discussie, boosheid, misschien tranen, en in elk geval frustratie aan beide kanten.
Kreeg je vroeger als kind een ‘grote’ fiets of een vet horloge voor je tiende verjaardag, tegenwoordig lijkt de eerste smartphone de belangrijkste mijlpaal. Uit recent onderzoek van de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit en Odido blijkt dat veel ouders hun tienjarige een telefoon geven om buitensluiting te voorkomen, maar achteraf gezien liever twee jaar hadden gewacht. Van de twaalfjarigen heeft 97 procent een smartphone.
Wat de ideale leeftijd is om aan een smartphone te beginnen, weten wetenschappelijke onderzoekers eigenlijk niet zo goed. Dat is afhankelijk van de gezinssituatie én van het kind. Zo vertelt Yfke, moeder van twee zoons (11 en 9 jaar): “Bij de oudste konden we het rekken tot 10,5 jaar, wat prima was, want hij speelt het liefst buiten. Maar onze jongste is veel meer gefixeerd op schermen en gevoeliger voor verslaving. Hij krijgt dus echt niet automatisch ook een smartphone op zijn tiende.”
Meerdere kinderen in een gezin hebben maakt het juiste moment kiezen er niet makkelijker op, vertelt ook Irene, moeder van drie kinderen (11, 7 en 3). “De jongste is eigenlijk al ‘verpest’ door haar broer en zus. Ze is niet anders gewend en is dol op de tablet. We beperken het tot YouTube Kids, maar ook dat vind ik niet altijd goed afgestemd op jonge kinderen.”
Wat is dat toch, dat schermen als een magneet werken op kinderen en dat ze er zo moeilijk van loskomen? Kijk maar eens naar een gemiddelde game: het vrolijke “Pling!” als je muntjes verzamelt, kleurrijke werelden die continu iets nieuws laten zien en een beloning na elk level. Het prikkelt de nieuwsgierigheid en geeft een succesgevoel. Ook filmpjes en apps werken op die manier. Dit wordt ook wel het ‘Hooked-model’ genoemd, vertelt datastrateeg Evelien de Klerk, gespecialiseerd in de manier waarop technologie, algoritmes en ons gedrag elkaar beïnvloeden. “Je wordt eerst getriggerd, bijvoorbeeld door een pushmelding. Vervolgens onderneem je actie, zoals het openen van een filmpje, waarna je wordt beloond met interessante, op jouw voorkeuren afgestemde content. Door te klikken deel je ongemerkt gegevens, waardoor volgende meldingen steeds aantrekkelijker worden. Zo blijf je de cyclus herhalen en raak je steeds meer ‘hooked’.”
Wil je het hele artikel lezen? Dat kan in Fabulous Mama editie 5-2026. Deze bestel je hier.
Beeld: Pexels
Ontvang 6x Fabulous Mama op de deurmat én een persoonlijk cadeau naar keuze.
