Tablets tijdens het eten, filmpjes onderweg en Netflix dat automatisch de volgende aflevering start. Kinderen groeien op in een wereld waarin entertainment altijd binnen handbereik is. Toch lijkt er een tegenbeweging te ontstaan. Steeds meer ouders verlangen naar een jeugd met minder schermen, meer buitenspelen en ouderwets speelgoed. Sommigen halen zelfs hun oude dvd-speler, videorecorder en stapels Disney-videobanden weer van zolder. De analoge jeugd is terug. Maar waarom eigenlijk?
Tekst: Zoey Ivory
Weet je nog? Urenlang buiten spelen zonder dat iemand precies wist waar je was, met stoepkrijt complete kunstwerken op de tegels maken of je eigen fantasiewereld bouwen met een paar kussens en een oude deken. Je hoefde je niet te vervelen, want er was altijd wel iets te verzinnen. Tegenwoordig ziet de jeugd er voor veel kinderen anders uit. Een filmpje op de tablet tijdens het wachten, een spelletje op de telefoon of een televisieprogramma als de ouders even hun handen vrij willen hebben.
Maar er lijkt iets te veranderen. Ouders kijken steeds kritischer naar de hoeveelheid schermtijd en verlangen vaker naar een jeugd waarin spelen, ontdekken en contact maken centraal staan. Die ontwikkeling wordt ook wel de terugkeer van de analoge jeugd genoemd.
Het is niet alleen een nostalgisch gevoel van ouders die hun eigen jeugd missen. Internationaal is ‘going analog’ inmiddels een opvallende opvoedtrend. Op buitenlandse moederplatforms wordt volop geschreven over ouders die bewust kiezen voor minder digitale apparaten en meer ouderwetse activiteiten. Denk aan bordspelletjes, puzzels, boeken, buitenspelen en speelgoed waarmee kinderen hun eigen fantasie kunnen gebruiken.
Ook oude technologie maakt een comeback. Waar we jarenlang massaal overstapten op streamingdiensten, halen sommige ouders juist hun dvd-speler of zelfs videorecorder weer tevoorschijn. Niet omdat ze de technologie van vroeger per se beter vinden, maar omdat ze iets missen aan de manier waarop kinderen tegenwoordig media gebruiken: het duidelijke begin en einde.
Misschien wel het opvallendste onderdeel van de analoge comeback is dat sommige ouders niet alleen minder schermtijd willen, maar ook de manier waarop hun kinderen media kijken veranderen. Daarvoor halen ze technologie van vroeger weer in huis. Denk aan dvd-spelers, videorecorders en stapels oude Disney-videobanden.
Waarom? Omdat een dvd-speler iets heeft wat streamingdiensten vaak missen: een duidelijk einde. Je kind kiest een film uit de kast, stopt de dvd in de speler en kijkt deze van begin tot eind. Geen automatisch volgende aflevering, geen eindeloze aanbevelingen en geen filmpjes die steeds opnieuw worden voorgesteld. Is de film afgelopen, dan is het klaar.
Ook het Britse The Independent schreef in juni 2026 over ouders die VHS-banden opnieuw introduceren. Sommige ouders kiezen bewust voor de langere films, rustigere programma’s en reclames of voorfilmpjes die bij oude videobanden horen. Het idee is dat kinderen daardoor minder gewend raken aan een constante stroom van nieuwe beelden.
Het Amerikaanse platform Common Sense Media beschreef in september 2026 eveneens hoe ouders oude technologie terugbrengen in huis. Een moeder die dvd’s leent bij de bibliotheek vertelde dat ze het prettig vindt dat er na afloop van een film niet automatisch iets nieuws begint. De film is voorbij en daarmee ook het schermmoment.
Het is overigens niet alleen nostalgie. Met fysieke media bepalen ouders zelf wat er beschikbaar is. Ze kunnen vooraf een film uitkiezen, een eigen collectie samenstellen en voorkomen dat hun kind na een onschuldig tekenfilmpje zomaar bij een andere video belandt. Minder keuzes kunnen soms juist voor meer rust zorgen.
Dat de behoefte aan meer schermvrije momenten niet helemaal uit de lucht komt vallen, blijkt uit Nederlandse cijfers. Uit het Iene Miene Media-onderzoek 2026 van Netwerk Mediawijsheid blijkt dat kinderen van nul tot en met zes jaar gemiddeld 102 minuten per dag achter een beeldscherm zitten. Dat is bijna twee uur. In 2025 lag dit gemiddelde nog op 81 minuten.
Televisie, tablets en telefoons zijn voor veel jonge kinderen inmiddels een vast onderdeel van het dagelijks leven. Het onderzoek laat bovendien zien dat ongeveer één op de vijf jonge kinderen regelmatig vier of meer digitale apparaten gebruikt.
Volgens deskundigen gaat het daarbij niet alleen om één lang schermmoment. Juist de optelsom van korte momenten gedurende de dag kan ervoor zorgen dat kinderen uiteindelijk behoorlijk wat tijd achter een scherm doorbrengen. Een filmpje tussendoor, een spelletje op de tablet en ‘s avonds nog even televisie kijken: het telt allemaal mee.
Dat betekent niet dat schermen per definitie slecht zijn. Een leuke film samen kijken, videobellen met opa en oma of een leerzaam spelletje spelen kan ook waardevol zijn. Het gaat vooral om de balans, de inhoud en de manier waarop kinderen media gebruiken.
Een kind dat met blokken bouwt, een rollenspel verzint of buiten op zoek gaat naar insecten, is ondertussen van alles aan het leren. Tijdens vrij spel bepaalt een kind zelf wat er gebeurt. Het bedenkt oplossingen, oefent sociale vaardigheden en gebruikt zijn fantasie.
Bovendien hoeft spelen niet altijd een duidelijk doel te hebben. Juist wanneer kinderen zelf mogen ontdekken, zonder dat een volwassene voortdurend een activiteit bedenkt of begeleidt, krijgen ze ruimte om hun eigen interesses te volgen.
Ook verveling hoort daarbij. Hoewel we als ouders soms de neiging hebben om direct met een oplossing te komen zodra een kind roept dat het niets te doen heeft, hoeft dat helemaal niet. Een beetje verveling kan juist het startpunt zijn van een nieuw spel of een creatief idee.
Je hoeft de tablet niet meteen bij het grofvuil te zetten of je televisieabonnement op te zeggen. Met kleine veranderingen kun je al meer ruimte maken voor schermvrije momenten.
1. Laat je kind zich eens vervelen
Hoe verleidelijk het ook is om meteen een activiteit te bedenken: wacht even af. Misschien begint je kind uiteindelijk zelf een spel, haalt het de knuffels tevoorschijn of verandert de woonkamer in een complete dierentuin.
2. Haal de dvd-speler weer van zolder
Heb je nog een oude dvd-collectie of videobanden liggen? Kijk eens of je ze weer kunt gebruiken. Ook bij de kringloop vind je regelmatig dvd-spelers en oude kinderfilms. Maak samen een kleine filmcollectie waaruit je kind mag kiezen. Zo maak je van een film kijken weer een bewust moment.
3. Haal het speelgoed weer eens tevoorschijn
Je hoeft niet iedere week nieuw speelgoed te kopen. Een doos Duplo, verkleedkleren, klei, potloden of een verzameling houten blokken kunnen al genoeg zijn. Wissel speelgoed eventueel af, zodat iets wat een tijdje uit beeld was weer interessant wordt.
4. Maak van buiten spelen een gewoonte
Een wandeling hoeft geen grote onderneming te zijn. Ga samen op zoek naar bladeren, verzamel kastanjes, zoek naar slakken na een regenbui of laat je kind zelf de route bepalen. Zelfs een rondje door de buurt kan een avontuur worden.
5. Introduceer een vaste spelletjesavond
Kies een avond waarop telefoons en tablets even aan de kant gaan. Speel een bordspel, maak samen een puzzel of bak iets lekkers. Voor jonge kinderen kan een eenvoudig geheugenspelletje of samen tekenen al genoeg zijn.
6. Geef zelf het goede voorbeeld
We kunnen moeilijk van kinderen verwachten dat ze hun tablet wegleggen als wij zelf voortdurend op onze telefoon kijken. Probeer daarom ook zelf bewust schermvrije momenten in te bouwen. Leg je telefoon bijvoorbeeld tijdens het eten weg of maak een afspraak om tijdens het spelen niet steeds je berichten te controleren.
Misschien is dat wel de belangrijkste boodschap achter de terugkeer van de analoge jeugd: kinderen hebben geen overvol activiteitenprogramma nodig om een fijne jeugd te hebben. Ze hoeven niet iedere middag iets educatiefs te doen, iedere dag een creatieve knutsel te maken of voortdurend geëntertaind te worden.
Soms is een middag met een stapel kussens, een doos oude verkleedkleren en een flinke dosis fantasie meer dan genoeg. En ja, soms kijken ze ook gewoon een filmpje terwijl jij rustig je koffie opdrinkt. Dat mag ook.
Het gaat er niet om dat we teruggaan naar vroeger of technologie helemaal uit het leven van onze kinderen bannen. Een dvd-speler is tenslotte ook een scherm. Het verschil zit vooral in de bewuste keuze, de beperkte hoeveelheid aanbod en het ontbreken van eindeloos doorscrollen.
Misschien hoeven we dus helemaal niet terug naar de jaren negentig. Maar een beetje minder Netflix en een beetje meer hutten bouwen? Daar is waarschijnlijk niemand slechter van geworden.
Beeld: Pexels
Ontvang 6x Fabulous Mama op de deurmat én een persoonlijk cadeau naar keuze.
