Waarom we eten uit verveling (en hoe je dat herkent)

Je kent het moment: de dag is eindelijk klaar, het huis is stil en jij ploft neer. Geen honger, wél zin in “iets”. Je hand vindt de la bijna vanzelf. Even later denk je: waarom deed ik dit eigenlijk? Eten uit verveling voelt klein en onschuldig, maar het is vaak een signaal van iets heel normaals: behoefte aan pauze, aandacht, gezelligheid of simpelweg een prikkel na een drukke dag. Zeker als je moeder bent van jonge kinderen en de dag vol zorg, rennen en ruis zat, voelt dat stille moment ineens als de enige tijd die écht van jou is.

Als je dat doorhebt, wordt kiezen ineens makkelijker. Niet strenger, wél bewuster. Hoe herken je die momenten, wat helpt echt en hoe doorbreek je de gewoonte zonder gedoe of schuldgevoel? We vroegen eettherapeut en auteur Jonathan Klaassen om hier een artikel over te schrijven.

Verveling lijkt op honger (maar is het niet)

Eten uit verveling is geen teken van zwakte, maar een reflex van een brein dat rust zoekt en niet goed weet hoe. In een stil moment zoekt het iets dat snel een goed gevoel geeft, en eten is daar perfect in. Het geeft structuur, smaak, een kleine beloning. Even lijkt alles rustig. Maar dat gevoel is kort. Zodra de laatste kruimel verdwenen is, keert de onrust terug. In mijn praktijk hoor ik vaak mensen zeggen: “Ik was niet eens hongerig, ik wilde gewoon even iets.” Precies dat moment is interessant, want het laat zien dat er iets anders nodig is dan eten: aandacht, ontspanning of een klein moment van verbinding. Tip: Als je merkt dat je trek krijgt, adem even diep in en stel jezelf de vraag: Wat mis ik eigenlijk nu? Vaak is het antwoord verrassend eenvoudig (en zelden eten).

Waarom je brein eten als pauze gebruikt

Na een drukke dag ben je vaak niet leeg van eten, maar leeg van prikkels. Je hoofd heeft rust nodig, maar weet niet goed hoe die eruitziet. En eten voelt dan als een pauzeknop: je stopt even met denken, je krijgt een prettig gevoel, en het lijkt alsof je iets ‘voor jezelf’ doet. Tijdens coachingsgesprekken hoor ik regelmatig: “Eten is het enige moment dat echt van mij is. Dat is begrijpelijk, want eten lijkt rust te geven, maar in werkelijkheid sust het alleen. Probeer daarom eens te experimenteren met een andere pauzeknop: een kop thee, een wandeling, even naar buiten of een minuut bewust ademhalen. Vaak merk je dat je daarna minder trek hebt. Niet omdat je je hebt ingehouden, maar omdat je brein eindelijk kreeg wat het écht wilde: rust.

Hoe verveling je richting eten duwt

Verveling is geen vijand, maar ze is wel ongeduldig. Ze fluistert dat je nú iets moet doen. En eten is altijd beschikbaar, zonder nadenken of plannen. Je hoeft niet te presteren, alleen te pakken. Daarom voelt het zo aantrekkelijk. Een cliënt vertelde me eens dat ze vooral ging eten op momenten dat ze “tussen twee dingen in” zat: te moe om iets te ondernemen, maar te onrustig om te ontspannen. Die tussenruimte is precies waar verveling leeft. Probeer eens één kleine gewoonte: zodra je merkt dat je richting de keuken loopt, blijf even stilstaan. Vraag jezelf af: Wat wilde ik net eigenlijk doen voordat dit gevoel kwam? Vaak word je dan al even wakker uit de automatische piloot. Wie leert voelen, hoeft minder te vullen.

Honger of gewoonte?

Echte honger groeit langzaam. Je voelt het in je buik, kunt verschillende dingen eten, en het verdwijnt als je iets voedzaams neemt. Eten uit verveling voelt anders: het komt plotseling, is vaak heel specifiek (“ik wil iets lekkers”) en keert snel terug. Een handig hulpmiddel is wat ik in mijn sessies de “pauzeklok” noem: wanneer je trek voelt, wacht één minuut. Drink iets, haal adem, beweeg je schouders. Als het honger is, voel je het daarna nog steeds. Als het verveling is, zakt het vanzelf. Zo leer je stap voor stap het verschil kennen tussen eten omdat je moet en eten omdat je even niets te doen had.

1. Voel eerst, eet daarna.
   Mindful eten begint bij voelen. Vraag jezelf af: Heb ik echt honger, of zoek ik iets anders? Door stil te staan bij je gevoel, herken je beter of het om fysieke of emotionele honger gaat.
2. Eet met aandacht.
   Zet je telefoon weg, adem even en proef bewust. Mindful eten helpt je om te genieten van wat je écht eet en voorkomt dat je gedachteloos blijft snaaien.
3. Gun verveling een plek.
   Niet elk leeg moment hoeft gevuld te worden. Stilte of verveling zijn geen vijanden; ze geven je brein rust. Wie leert die momenten toe te laten, ervaart minder eetdrang.
4. Maak van pauze geen snack, maar een ritueel.
   Vervang de eetpauze door een korte wandeling, thee, muziek of ademhalingsoefening. Zo leert je brein dat ontspannen ook kan zonder eten.
5. Eet regelmatig en voedzaam.
   Gezonde eetgewoontes beginnen met ritme. Drie maaltijden en één à twee snacks per dag zorgen voor stabiele energie, waardoor je minder behoefte hebt aan tussendoortjes uit verveling.
6. Wees mild bij emotie-eten.
   Eten uit verveling of stress betekent niet dat je ‘geen discipline’ hebt. Zie het als een signaal. Vraag jezelf af wat eronder zit: vermoeidheid, onrust, behoefte aan troost?
7. Oefen dagelijkse mindfulness.
   Eén minuut bewust ademen of een kop koffie zonder scherm kan al genoeg zijn. Hoe vaker je oefent met aanwezig zijn, hoe minder automatisch je naar eten grijpt.
8. Kies eten met betekenis.
   Bewust eten draait niet om perfectie, maar om verbinding. Kies producten waar je van geniet en die je lichaam voeden. Genieten is óók gezond.
9. Voed je brein, niet alleen je maag.
   Eten uit verveling is vaak een teken van mentale honger. Zoek andere vormen van ‘voeding’: een goed gesprek, frisse lucht, creativiteit of muziek.
10. Laat los dat het perfect moet.
    Soms eet je gedachteloos, dat hoort erbij. De kunst is om daarna weer bewust te kiezen, zonder oordeel. Elke bewuste keuze is groei, niet falen